By Bharat Kapoor, Kevin Nolan, Natrajan VenKatakrishnan
Vì sao nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới thất bại trong việc khơi gợi lại sức sáng tạo?
Ngày nay, nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới đang cố gắng khơi gợi lại sức sáng tạo của tinh thần khởi nghiệp, nhưng phần lớn đều thất bại. Để giải thích cho điều này, một loạt các lý do đã được đưa ra:
- Các đế chế kinh doanh hùng mạnh phải đặt lợi ích của cổ đông lên vị trí hàng đầu; với họ, những con số tài chính và kết quả kinh doanh mới là những thứ được quan tâm, do vậy, luôn có xu hướng né tránh rủi ro gắn với sự thay đổi.
- Bậc thang thăng tiến tại các tập đoàn lớn dường như chỉ dành cho những người có một sự nghiệp trong sạch, chưa từng vấp ngã; do vậy, những nhân viên có thiên hướng khởi nghiệp thường khó phát triển.
- Các tập đoàn kinh doanh lớn có xu hướng tiếp cận và phục vụ khách hàng đại chúng; trong khi đó, những doanh nghiệp mới được thành lập lại phục vụ những khách hàng thực sự có hứng thú với sản phẩm.
Bởi những lý do trên, sẽ thật vô nghĩa khi những công ty lớn đặt câu hỏi “Làm sao chúng ta có thể hoạt động một cách nhanh, gọn, và mạo hiểm như những công ty khởi nghiệp”, bởi đơn giản là không thể. Và những câu hỏi như vậy báo trước một sự thay đổi căn bản. Ngày nay, những doanh nghiệp lớn đang loay hoay tìm ra phương hướng hoạt động mới nhằm thích nghi với kỷ nguyên số hàm chứ những sự thay đổi chóng mặt và đầy mạo hiểm. Và tất nhiên, trong số đó, chúng ta có những thành công điển hình đó là mô hình FirstBuild được phát triển bởi công ty sản xuất đồ gia dụng GE.
Thử nghiệm mô hình FirstBuild
Từ giữa năm 2014, GE Appliances cho ra mắt mô hình FirstBuild- một phòng thí nghiệm sáng tạo và một nhà máy cỡ nhỏ- với mục đích kết hợp điểm mạnh của một đại công ty với ưu điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp. Tuy nhiên, sự rạch ròi là yếu tố quyết định. Mặc dù hoạt động động lập nhưng FirstBuild không có tham vọng thay đổi nền văn hóa lâu đời của một đại công ty.
Nhà máy FirstBuild nằm trong khuôn viên đại học Louisville campus, dù chỉ cách vài dặm nhưng tách biệt hoàn toàn khỏi GE’s Appliance Park. Tại đó, các nhà thiết kế, nhà khoa học, kỹ sư, sinh viên, và cả những công nhân đều có thể trực tiếp phối hợp với nhân viên của FirstBuild để thiết kế và sản xuất ra những sản phẩm gia dụng mang tính đột phá. Đội ngũ nhân viên của FirstBuild cũng vô cùng khiêm tốn, chỉ bao gồm một giám đốc điều hành, một giám đốc sản xuất, và một giám đốc bán hàng, và đó là những vị trí có thể dễ dàng tìm thấy ở bất cứ doanh nghiệp nào có quy mô tương đương. Ngoài ra, FirstBuild còn có một giám đốc cộng đồng với công việc chủ yếu là thúc đẩy sự phát triển của một cộng đồng những nhà sáng tạo.
Môi trường sáng tạo vượt qua mọi rào cản của tổ chức và thể chế
Hoạt động như một cộng đồng, FirstBuild chào đón mọi sự sáng tạo một cách tự do, và điều này trái ngược hoàn toàn với những quy định ngặt nghèo về quyền sở hữu trí tuệ đang được theo đuổi bởi chính GE Appliances và những tập đoàn sản xuất các đồ dùng gia dụng khác. Tại FirstBuild, khách tham quan và các nhà sáng chế được chào đón nồng hậu và được chiêm ngưỡng tất cả những sáng kiến được tạo ra ở đó.
Bởi vì mọi thứ đều công khai, do đó FirstBuild luôn luôn hành động một cách nhanh chóng trước khi ai đó đánh cắp ý tưởng và thương mại hóa nó. Và đó cũng là lý do tại sao FirstBuild được lập ra với tiêu chí tốc độ, vận động nguồn lực không đơn thuần để phát minh, mà để thử nghiệm, sản xuất, và tiến tới thương mại hóa những sản phẩm mới. Cộng đồng FirstBuild làm tất cả mọi thứ từ lên ý tưởng sản phẩm, thiết kế, chế tạo, sản xuất và bán hàng với quy mô nhỏ. Thông thường, FirstBuild nhận sản xuất đơn hàng với số lượng dưới 1000 đơn vị sản phẩm. Nếu tổng các đơn hàng cho một sản phẩm vượt quá 1000 đơn vị, GE Appliances đánh giá sản phẩm đó có tiềm năng, cân nhắc đưa sản phẩm đó vào danh mục của công ty mẹ, thương mại hóa sản phẩm đó, và trả cho cộng đồng FirstBuild một phần doanh thu. Đặc biệt, cộng đồng này vẫn có thể đem bán bản quyền sản phẩm cho nhà sản xuất khác, bao gồm cả đối thủ của GE Appliances. Tuy nhiên, GE Appliances đã giành được vị trí người tiên phong trong thị trường.
Những kết quả đổi mới sáng tạo mang tính đột phá
FirstBuild đã ghi nhiều dấu ấn thông qua một số phát minh tương đối thành công. Một trong số đó là Opal, một loại máy tạo viên đá nhỏ bình dân cho gia đình. Đá viên nhỏ do một số nhà hàng sử dụng được tạo ra bằng đập đá trong những ống nhôm hình trụ, trong đó đá chiếm một nửa ống nhốm và nửa còn lại là không khí, và điều này khiến những viên đá có độ mềm đặc trưng.
Ý tưởng cho chiếc máy Opal lần đầu tiên được đăng tải trên diễn đàn FirstBuild.com bởi một thành viên của cộng đồng. Mọi người đều yêu thích những viên đá nhỏ. Tại sao chúng ta không tạo ra một chiếc máy có thể làm những viên đá nhỏ đó? Thử nghiệm đầu tiên được tiến hành tại nhà máy FirstBuild, và công cuộc kêu gọi vốn cộng đồng cho dự án này trên Indiegogo đã thu được 3 triệu đô la. Doanh thu của chiếc máy trên các trang thương mại điện tử cũng đạt mức 3 triệu đô la, và được duy trì tương đối ổn định dù được đề xuất tăng giá từ 329 đô la lên 499 đô la.
Một thử nghiệm thành công khác đó là lò nướng bánh Pizza Monogram, vừa được thêm vào dòng sản phẩm Monogram cao cấp của nhãn hiệu GE Appliances. Cộng đồng FirstBuild nhận ra các bà nội trợ vẫn phải nướng bánh pizza bằng lò nướng củi đặt sau vườn nhà. Tuy nhiên, lò nướng cỡ nhỏ Monogram sẽ đem lại một trải nghiệm nướng bánh cao cấp vào căn bếp với những chiếc bánh pizza phong cách Naples chỉ trong vòng 2 phút.
Đồ gia dụng thông minh
Một trong những điểm nổi bật của FirstBuild đó là tận dụng những kỹ sư công nghệ trong việc tạo ra sản phẩm gia dụng thông minh. Một ví dụ điển hình đó là ChillHub, một chiếc tủ lạnh mà FirstBuild đã thai nghén và phát triển nhằm thúc đẩy triết lý “nền móng của mọi viễn cảnh”. ChillHub có 2 cồng USB và được tích hợp kết nối WiFi. Các thành viên của cộng đồng FirstBuild đang tiếp tục làm việc tích cực để hoàn thiện các chức năng thông minh như bình cấp nước tự động, chức năng khử mùi, cảm biến diệt khuẩn, và thậm khí cảnh báo hết sữa trong tủ lạnh.
Một số sản phẩm gia dụng thông minh khác bao gồm bếp từ với điều chỉnh nhiệt độ thông qua kết nối bluetooth, thiết bị làm lạnh rượu, và máy giặt/ sấy thông minh điều khiện bằng giọng nói.
Một cộng đồng với hơn 12 nghìn thành viên, FirstBuild giúp GE Appliances tiếp cận tới những ý tưởng sáng tạo nhất, và hơn thế, những ý tưởng này được nhanh chóng thử nghiệm tại nhà máy thu nhỏ của chính FirstBuild. Và thực tế, những lợi ích đạt được gần như không tiêu tốn bất kỳ số tiền nào của GE Appliances. FirtBuild đã và đang hoạt động hiệu quả với những chỉ số tài chính vô cùng ổn định, do đó cộng đồng có thể tự duy trì đến 2018.
Nhân rộng mô hình
Chuỗi thành công của FirstBuild thậm chí còn củng cố sau khi bộ phận sản xuất đồ gia dụng tập đoàn GE được Haier mua lại năm ngoái. Hàng loạt các kế hoạch nhằm xây dựng một mô hình FirstBuild tại Thượng Hải đang được thai nghén và chuẩn bị ra mắt. Tại đó, các thí nghiệm sẽ tập trung chủ yếu vào thiết bị kết nối vạn vật Internet of Things..
Liệu rằng các tập đoàn lớn khác có thể xây dựng một cộng đồng như FirstBuild? Thời gian qua, đã có hơn 50 tập đoàn hàng đầu thế giới đến thăm, học hỏi kinh nghiệm, và thể hiện sự thích thú cũng như quyết tâm xây dựng mô hình FirstBuild của riêng họ. Một tin vui cho những ai mong muốn học hỏi FirstBuild đó là một mô hình tương tự FirstBuild sẽ được ra mắt trong thời gian tới, với sứ mệnh kết nối một cộng đồng để giải quyết những khó khăn trong việc sáng tạo và thay đổi. Mô hình có tên “Giddy” dự kiến được cho ra mắt vào tháng 9 năm 2017.
Chúng tôi thực sự hi vọng rằng FirstBuild có thể trở thành một hình mẫu lý tưởng. Bởi vì những đột phá mang tính căn bản và thay đổi thị trường phải có mối liên lệ trực tiếp với sự phát triển nội tại của thị trường, do đó các tập đoàn lớn phục vụ đối tượng khách hàng đại chúng nhiều năm sẽ khó khăn trong việc đạt được những thay đổi tích cực này. Tuy nhiên, FirstBuild đã ra đời và hoạt động hiệu quả trong việc loại bỏ những khó khăn đó.
Theo Harvard Business Review
