By Shannon Sims
Mô hình kinh doanh tour du lịch trọn gói của Thomas Cook đã thành công trong 178 năm, nhưng khi nhu cầu của người tiêu dùng thay đổi và chuyển sang trực tuyến, công ty đã không kịp thay đổi. Sau 178 năm hoạt động, công ty lữ hành của Anh Quốc Thomas Cook, một trong những thương hiệu du lịch lâu đời nhất thế giới, với 19 triệu khách hàng hàng năm, đã đóng cửa vào thứ hai. Công ty tuyên bố sẽ thanh lý tài sản của mình và nộp đơn xin phá sản, mặc dù đã cố gắng giải cứu thương hiệu.
Tại thời điểm sụp đổ, Thomas Cook có khoản nợ 1,7 tỷ bảng Anh, khoảng 2,1 tỷ USD, một khoản tiền mà giám đốc điều hành, Peter Fankhauser, đã gọi là không thể vượt qua được và buộc phải tuyên bố phá sản. Nhà phân tích ngành hàng không Bob Mann cho biết, khoảng 600.000 khách du lịch trên khắp thế giới đã bị ảnh hưởng, 150.000 người trong số họ đến từ Vương quốc Anh và khoảng gấp đôi số người từ Đức.
Chuyện gì đã xảy ra? Vào thời điểm mà nhiều người hơn bao giờ hết có nhu cầu đi du lịch, vì sao một thương hiệu lâu đời như Thomas Cook có thể sụp đổi?
Thomas Cook là công ty nào?
Tập đoàn Thomas Cook là một công ty du lịch của Anh nổi tiếng vì mang đến sự tiện lợi khác biệt cho khách du lịch: khả năng có tất cả các phần của kỳ nghỉ của họ được liên kết với nhau, từ chuyến bay đến phòng khách sạn đến phương tiện giao thông địa phương đến tour du lịch, và thậm chí cả bữa ăn. Thương hiệu này cung cấp dịch vụ mua sắm một cửa cho những người cần một nơi nghỉ ngơi: Đặt kỳ nghỉ Thomas Cook, và điều duy nhất bạn cần phải làm là đóng gói và đi. Công ty thậm chí còn điều hành các khách sạn của riêng mình và trong những năm gần đây, vận hành hãng hàng không của riêng mình. Khẩu hiệu của nó chỉ ra khía cạnh bao gồm tất cả các mô hình kinh doanh của nó: : “Don’t just book it, Thomas Cook it.”
Khái niệm đó đã làm mê hoặc nhiều thế hệ du khách, và công ty đã xây dựng một danh tiếng vững chắc. Zane Kerby, chủ tịch và giám đốc điều hành của Hiệp hội Cố vấn Du lịch Hoa Kỳ, một hiệp hội đại diện cho các công ty du lịch, nói rằng đối với cả những cố vấn du lịch và khách hàng thì Thomas Cook là một thương hiệu chất lượng.
Mới mùa hè gầy đây, Thomas Cook Airlines đã chở hành khách đến ít nhất 82 điểm đến trên khắp thế giới, ở Châu Phi, Châu Á, Bắc Mỹ và Châu Âu. Mặc dù Hoa Kỳ không phải là thị trường chính của công ty, nhưng nó vẫn có sự hiện diện đáng kể ở một số thị trường: trong năm qua, công ty đã khai thác gần 1.000 chuyến bay với 256.000 hành khách ra khỏi Sân bay Quốc tế Orlando, theo Carolyn Fennell, giám đốc cấp cao của sân bay của các vấn đề công cộng.
Vấn đề số 1: The internet
Việc kinh doanh đặt chỗ du lịch đã ngày càng chuyển sang môi trường trực tuyến, nhưng phần lớn hoạt động kinh doanh của Cook thì không, mặc dù họ đã tuyên bố liên minh với Expedia vào năm 2017. Nó phụ thuộc rất nhiều vào các cửa hàng vật lý và hỗ trợ qua điện thoại. Trên toàn cầu, thương hiệu này đã vận hành hơn 600 cửa hàng vật lý – được gọi là cửa hàng “mặt phố lớn” ở Vương quốc Anh vì có vị trí thường đặttrên một con phố thương mại chính của thị trấn.
“Họ không bao giờ giỏi về kỹ thuật số”, theo Rafat Ali, CEO của Skift, một công ty truyền thông có trụ sở tại New York cung cấp dịch vụ nghiên cứu và tiếp thị cho ngành du lịch. “Đúng là như vậy”.
Vấn đề số 2: Nhu cầu suy giảm đối với tour trọn gói
Tim Davis, giám đốc điều hành của Pace Dimensions, một công ty chuyên tư vấn chuyển đổi số cho biết, thị trường kỳ nghỉ trọn gói đã bị siết chặt bởi vì người tiêu dùng cảm thấy dễ dàng hơn nhiều khi lựa chọn các yếu tố họ muốn cho một kỳ nghỉ và để họ có thể chọn chúng với giá tốt. Ông chỉ ra rằng trong thập kỷ qua, Expedia và Holdings Holdings đã chiếm lĩnh thị trường với khả năng tìm kiếm của họ. Thay vì di chuyển theo hướng đó, Thomas Cook đã tiến về hướng trở thành một nhà điều hành tour du lịch. Mặc dù họ có nhiều quyền kiểm soát hơn – bằng cách sở hữu các khách sạn và hãng hàng không – thị trường vẫn tiếp tục bị thu hẹp.
Davis nói thẳng thừng: Đây là một thị trường sắp chết, đó chỉ là vấn đề thời gian.
Scott Keyes, người sáng lập trang web du lịch hàng không Scott’s Cheap Flights, cho biết nhu cầu của khách hàng thế hệ Millennials đối với những chuyến đi cá nhân hóa hơn cũng đóng một vai trò quan trọng.
Giờ đây, mọi người có thể tự nghiên cứu theo kiểu “tìm những cuộc phiêu lưu của riêng bạn”, ông Keynes nói. “Thị trường xuất hiện những đối thủ cạnh tranh mới trong các tour du lịch và hoạt động, cho dù đó là những đối thủ lớn như Airbnb hay những công ty nhỏ hơn, thị trường đã trở nên khó khăn hơn cho các công ty lữ hành vì sở thích thay đổi của khách hàng này. Khách hàng không cần phải đặt tour trọn gói”.
Việc kinh doanh tour trọn gói cũng mang tính thời vụ, ông Ali, của Skift cho biết. Vấn đề là các gói có một mùa rất xác định. Vì vậy, nếu một mùa trở nên tồi tệ – có thể vì mùa hè quá nóng hoặc vì một thị trường trọng điểm, như Ai Cập, đang gặp khó khăn – nó ảnh hưởng rất lớn đến dòng tiền của một công ty như Thomas Cook.
Vấn đề số 3: Vận hành một hãng hàng không quá tốn kém
Đầu những năm 2000, Thomas Cook bắt đầu chuyển sang kinh doanh hàng không. Công ty dần dần thâu tóm Condor, một hãng hàng không có trụ sở tại Frankfurt, trước đây là công ty con của Lufthansa. Năm 2003, công ty bắt đầu vận hành hãng hàng không của riêng mình, Thomas Cook Airlines, một công ty có trụ sở tại Vương quốc Anh với 34 máy bay trong đội bay đi tới 82 điểm đến.
Nhiều chuyên gia đã chỉ ra quyết định đó là nguồn gốc của những rắc rối gây ra cho công ty.
“Rất khó điều hành một công ty du lịch và rất khó để điều hành một hãng hàng không”, ông Kerby thuộc hiệp hội Cố vấn Du lịch nói. Và những bài học bạn thu được khi điều hành một đại lý thành công không phải lúc nào cũng áp dụng được một hãng hàng không. Cả hai đều là những doanh nghiệp độc lập, phức tạp theo cách riêng của nó.
Nhà tư vấn hàng không John Strickland lưu ý rằng các hãng hàng không như Thomas Cook không có được sự linh hoạt của một hãng hàng không độc lập. “Bạn không cung cấp các loại tùy chọn lịch trình tương tự”, ông nói. Chi phí ngầm khi điều hành một hãng hàng không, kết hợp với chi phí vận hành – phi hành đoàn, bảo trì và nhiều hơn nữa – làm cho bất kỳ hãng hàng không nào cũng dễ bị tổn thương khi cầu giảm. Nhưng ông Strickland nói rằng mô hình kinh doanh của Thomas Cook, khiến nó trở nên rắc rối hơn. Bản chất của thị trường này là cầu đạt đỉnh vào mùa hè và đáy vào mùa đông, ông nói. Nếu bạn sở hữu những chiếc máy bay của riêng mình và không có hành khách trong những tháng yên tĩnh, thì đó sẽ trở thành một thách thức lớn.
Thomas Cook có đối thủ cạnh tranh trực tiếp là công ty du lịch TUI Group có trụ sở tại Đức, cũng có một hãng hàng không. Khi internet đe dọa ăn vào hoạt động kinh doanh của các công ty lữ hành thông thường, các giám đốc của TUI bắt đầu mua và vận hành các tàu du lịch và khách sạn nhằm tạo sự khác biệt với đối thủ. Giờ đây, ngoài một đội bay gồm 150 máy bay do năm hãng hàng không thuộc sở hữu của công ty, TUI vận hành 17 tàu biển và 380 khách sạn chủ yếu ở Nam Âu và Đông Nam Á.
“Chúng tôi có 70% thu nhập từ các tàu và khách sạn của chúng tôi. Hoạt động tour và các hãng hàng không chỉ chiếm 30%”, Kuzy Alexander Esener, người đứng đầu quan hệ truyền thông của TUI cho biết.
Thomas Cook phá sản là một cơ hội cho TUI, ông Esener nói. Hãng hàng không TUI Fly đã được chính quyền Anh liên hệ tìm kiếm máy bay phản lực để đưa hành khách mắc kẹt đã mua vé của Thomas Cook có thể trở về nhà.
Vấn đề số 4: Brexit
Vào tháng 5, Fankhauser, giám đốc điều hành của Thomas Cook, đã cảnh báo rằng quá trình Brexit đã khiến nhiều khách hàng ở Vương quốc Anh trì hoãn kế hoạch nghỉ lễ cho mùa hè này.
Kerby cũng đổ lỗi một phần cho sự bất ổn xoay quanh Brexit. Ông đã chỉ ra những khó khăn đặc biệt khi điều hành một hãng hàng không ở châu Âu, một thị trường tràn ngập các hãng hàng không giá rẻ như Ryanair và easyJet, và nơi mua hàng cần phải được thực hiện bằng đô la. Nhiều loại hóa đơn của bạn được tính bằng đô la; bạn phải mua dầu bằng đô la, ông nói. “Vì vậy, khi có những cú sốc đối với hệ thống, như Vương quốc Anh với Brexit và đồng bảng mất rất nhiều giá trị, thật bất ngờ khiến các khoản vay bạn gặp rất khó khăn để phục vụ”
Các công ty du lịch đang kinh doanh tốt trên toàn thế giới. Các hãng hàng không cũng thế. Nhưng kết hợp những thứ đó với một thị trường bất ổn và một loại tiền tệ giảm giá trị, đối với một công ty đang phải gánh nhiều khoản nợ đó, bạn sẽ có một cơn bão hoàn hảo.
Vấn đề số 5: Hồi hương 600,000 hành khách đã đặt vé
Các khách hàng của Thomas Cook, những người đã đặt chuyến bay đến ngày 6 tháng 10 sẽ được bay về nhà, sử dụng một đội máy bay được lắp ráp cùng nhau, hầu hết trong số họ đến từ các công ty bán tour kiểu charter, Mann, nhà phân tích hàng không cho biết. Những người có vé trên Condor, một hãng hàng không của Đức là công ty con của Thomas Cook, vẫn sẽ có thể bay về nhà trên hãng hàng không đang tiếp tục hoạt động này.
Có ít nhất một chục hãng hàng không chuyên dịch vụ charter trên khắp thế giới với tổng cộng hơn 60 máy bay có thể được sử dụng, ông nói. Nhiều hãng sẽ có máy bay dư thừa vì sự sụt giảm lưu lượng hàng không xuất hiện trong mùa du lịch sau mùa hè, ông nói. Atlas Air of Purchasing, N.Y., một công ty hàng hóa sở hữu một chiếc máy bay chở khách 747, đã gửi máy bay phản lực khổng lồ 400 chỗ ngồi của mình đến Manchester, Anh, để giúp hồi hương. Ông Mann dự kiến các công ty charter chuyên chở hành khách đến Hajj, chuyến hành hương hàng năm đến Mecca, kết thúc vào tháng 8, sẽ được huy động.
Ông cũng dự kiến các hãng hàng không như Malaysia Airlines, với những chiếc máy bay thân rộng Airbus A380 chưa được sử dụng, sẽ được cầu viện. Ông nói, “Dịch vụ hậu cần của quân đội Anh có thể sẽ là 750 chuyến bay nếu họ có thể thực hiện chúng một cách hiệu quả và có thể chở người”. Người phát ngôn của British Airways cho biết hãng hàng không đang hợp tác với Cơ quan hàng không dân dụng U.K. để cung cấp chỗ ngồi cho khách hàng quay trở lại Vương quốc Anh trên các chuyến bay hiện có. Tại Đức, Tập đoàn Lufthansa cho biết họ tôn trọng những chiếc vé được đặt qua Thomas Cook và chủ nhân vé có thể trở lại Đức trên máy bay của các hãng hàng không Lufthansa, Áo Airlines hoặc SWISS.
Nguồn: The New York Times
